Düğün hazırlığında en çok mağduriyet yaratan konu tedarikçi anlaşmalarıdır. Sebebi şu: heyecanla kapora verilir, sözleşme okunmaz, sorun düğüne bir ay kala ortaya çıkar.
Bu yazı, o bir ayı yaşamamanız için.
Kapora, pey, avans — hangisi?
Günlük dilde hepsi karışır ama hukuken farklıdırlar:
- Kapora (cayma parası): Sözleşmeden cayma hakkı tanır. Alıcı cayarsa verdiğini kaybeder; satıcı cayarsa aldığının iki katını iade eder.
- Pey (bağlanma parası): Sözleşmenin kurulduğunu gösterir, ifadan sonra bedelden düşülür.
- Avans: Bedelin peşin ödenen kısmıdır; cayma hakkı vermez.
Sözleşmede hangi terimin geçtiği önemlidir. "Kapora" yazıyorsa cayma durumunda iki katı iade kuralı gündeme gelebilir. Belirsizse, ödediğiniz paranın niteliğini yazılı olarak belirtin.
Bu yazı genel bilgi içindir, hukuki tavsiye değildir. Uyuşmazlık durumunda bir avukata danışın.
Sözleşmede olması gereken 10 madde
1. Taraflar ve kimlik bilgileri. Firma adı, vergi numarası, adres. Şahıs firmasıysa TC kimlik.
2. Tarih, saat ve süre. "Düğün günü" değil; kaç saat, saat kaçtan kaça yazmalı.
3. Yer. Mekân adı ve adresi. Mekân değişirse ne olacağı.
4. Hizmetin kapsamı — kalem kalem.
Fotoğrafçıda: kaç fotoğrafçı, dış çekim var mı, kaç saat, kaç kare, albüm kaç sayfa, ham dosya verilecek mi.
Orkestrada: kaç kişi, kaç saat, ses sistemi kime ait, mola süreleri.
5. Kim geliyor? En sık yaşanan tuzak budur: portfolyoyu gördüğünüz fotoğrafçı gelmez, ekipten başka biri gelir. "Çekimi X yapacaktır" maddesini yazdırın.
6. Ödeme planı. Kapora ne kadar, kalan ne zaman, hangi hesaba. Elden ödeme yapacaksanız makbuz isteyin.
7. Teslim süresi. Fotoğraf/video kaç gün içinde teslim edilecek? "En kısa sürede" bir taahhüt değildir. Gecikme halinde ne olacağını yazdırın.
8. İptal ve tarih değişikliği. Siz iptal ederseniz ne olur, onlar iptal ederse ne olur? Mücbir sebep (hastalık, doğal afet) nasıl tanımlanmış?
9. Telif ve kullanım izni. Fotoğraflarınızı sosyal medyada/portfolyoda kullanabilecekler mi? İstemiyorsanız bunu yazdırın — sonradan tartışması zor.
10. İmza ve tarih. Her sayfa paraflanmalı. Sözleşmenin bir nüshası sizde kalmalı.
Kırmızı bayraklar
Şu işaretleri görürseniz durun ve düşünün:
- Sözleşme istemiyorlar. "Biz güvene çalışırız" cümlesi, sorun çıktığında hiçbir işe yaramaz.
- Sadece nakit, makbuzsuz. Ödeme kanıtınız olmaz.
- Fiyat piyasanın çok altında. Genelde bir yerden kısıyorlardır: ekip, ekipman ya da süre.
- Portfolyoda sadece "en iyi kareler" var. Bir düğünün tamamını görmek isteyin; seçilmiş 10 kare herkeste iyi çıkar.
- İletişim yavaş. Anlaşmadan önce yavaşlarsa, düğün haftasında hiç ulaşamazsınız.
- Referans vermiyorlar. Geçen sezon çalıştığı bir çiftle konuşmak isteyin.
Ödeme nasıl yapılmalı?
- Kaporayı banka üzerinden ödeyin; açıklamaya "… tarihli düğün hizmeti kaporası" yazın. Bu, ödeme kanıtınızdır.
- Tamamını peşin ödemeyin. Bakiye teslimden sonra ödenecek şekilde planlayın; kaldıraç sizde kalsın.
- Makbuz/fatura isteyin. Vergisiz çalışan bir tedarikçiyle sorun yaşarsanız hukuki yolunuz zayıflar.
Sorun çıkarsa ne yapmalı?
- Yazılı iletişime geçin. Telefonla konuşmuş olsanız bile ardından WhatsApp/e-posta ile özetleyin: "Bugün görüştüğümüz üzere…" Bu, kayıt oluşturur.
- Makul bir süre verin. Sorunun giderilmesi için yazılı olarak süre tanıyın.
- Tüketici hakem heyetine başvurun. Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda ilk adres burasıdır; başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir.
- Tutar yüksekse tüketici mahkemesi gündeme gelir; bu aşamada avukatla ilerleyin.
- Ödeme kanıtı, sözleşme ve yazışmalarınızı tek klasörde toplayın.
Kaporadan önce 60 saniyelik kontrol
- Sözleşme var mı ve okudum mu?
- Tarih, saat, süre ve kim geleceği yazıyor mu?
- İptal maddesini anladım mı?
- Teslim süresi yazıyor mu?
- Ödemeyi banka üzerinden mi yapıyorum?
Bu beşi tamamsa kapora verin. Değilse bekleyin — iyi tedarikçi bir gün beklemekten rahatsız olmaz.